Terre Siciliane IGP

Terre Siciliane IGP to chronione oznaczenie geograficzne obejmujące wina pochodzące z całego administracyjnego obszaru Sycylii. Daje producentom dużą swobodę w wyborze szczepów i stylów, a jednocześnie gwarantuje sycylijskie pochodzenie winogron oraz produkcję zgodną z określonym regulaminem. Pod tym oznaczeniem powstają wina białe, czerwone i różowe, a także wersje musujące, frizzante, passito czy późnego zbioru.

Na etykietach można spotkać zarówno zapis Terre Siciliane IGT, jak i określenie IGP. Nie są to dwie różne apelacje. IGT, czyli Indicazione Geografica Tipica, jest tradycyjnym włoskim określeniem używanym w ramach unijnej kategorii IGP – Indicazione Geografica Protetta. W praktyce oba zapisy odnoszą się do tego samego chronionego oznaczenia pochodzenia.

Oznaczenie zostało oficjalnie uznane w 2011 roku, a jego przepisy zaczęły obowiązywać od kampanii winiarskiej 2012/2013. Dzięki szerokiemu obszarowi produkcji obejmuje bardzo różne terroir Sycylii – od terenów nadmorskich i rozległych wzgórz po obszary górskie oraz wulkaniczne.

Terre Siciliane IGP – co oznacza na etykiecie wina?

Najważniejsza informacja jest prosta: winogrona przeznaczone do produkcji wina muszą pochodzić z obszaru administracyjnego Sycylii. Również proces winifikacji powinien odbywać się na terenie regionu. Oznaczenie nie wskazuje więc jednej niewielkiej apelacji czy pojedynczego typu gleby, lecz szeroki geograficzny obszar związany z całą wyspą.

To odróżnia tę kategorię od bardziej lokalnych DOC i DOCG, które zwykle mają mniejsze strefy produkcji oraz bardziej szczegółowe wymagania dotyczące szczepów i sposobu tworzenia wina. IGP daje większą elastyczność, dlatego producenci mogą wykorzystywać zarówno lokalne odmiany, jak i szczepy międzynarodowe.

Nie oznacza to jednak braku zasad. Aktualny regulamin określa między innymi dopuszczone odmiany winorośli, maksymalne plony, minimalne parametry winogron oraz zasady produkcji i etykietowania.

Jakie szczepy występują w winach Terre Siciliane?

Lista odmian dopuszczonych do produkcji jest szeroka. Znajdują się na niej przede wszystkim szczepy silnie związane z sycylijską tradycją. Wśród białych warto wymienić Catarratto, Carricante, Grecanico Dorato, Inzolię, Damaschino czy Malvasię. Obok nich występują odmiany międzynarodowe, między innymi Chardonnay, Sauvignon Blanc czy Pinot Grigio.

Wśród czerwonych szczepów ważne są Frappato, Nerello Mascalese, Nerello Cappuccio, Perricone i Nocera. Dozwolone są również Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot, Syrah, Petit Verdot czy Pinot Nero. Dzięki temu w ramach jednego oznaczenia można spotkać zarówno bardzo tradycyjne wina sycylijskie, jak i bardziej nowoczesne interpretacje.

W przypadku wina oznaczonego nazwą jednego dopuszczonego szczepu regulamin zasadniczo wymaga, aby dana odmiana stanowiła co najmniej 85% składu. Pozostałe 15% mogą stanowić inne odpowiednie odmiany tego samego koloru. Istnieją jednak istotne wyjątki związane z nazwami Grillo oraz Calabrese, czyli Nero d’Avola.

Dlaczego na Terre Siciliane IGT nie zawsze znajdziemy Nero d’Avola lub Grillo?

To jeden z ważniejszych szczegółów aktualnego regulaminu. Nazw Grillo oraz Calabrese, czyli Nero d’Avola, nie można obecnie używać jako dobrowolnego oznaczenia odmiany na etykiecie Terre Siciliane IGT. Te szczepy mogą być wykorzystywane w produkcji, jednak ich nazwy podlegają szczególnym zasadom etykietowania.

Dlatego brak nazwy Nero d’Avola czy Grillo na etykiecie IGT nie oznacza automatycznie, że wino nie zawiera tych odmian. Przy analizowaniu butelki warto rozróżnić rzeczywisty skład wina od informacji, które producent może zgodnie z prawem umieścić na etykiecie.

Inaczej wygląda sytuacja choćby w przypadku Catarratto, Syrah czy wielu innych dopuszczonych odmian. Jeżeli spełnione są wymagania regulaminu, nazwa szczepu może być częścią oznaczenia wina.

Dlaczego Sycylia daje tak różnorodne wina?

Sycylia nie ma jednego typu krajobrazu ani gleby. Północna część wyspy jest w znacznej mierze górzysta, podczas gdy środkowa i południowo-zachodnia część ma bardziej pagórkowaty charakter. Na południowym wschodzie występują obszary wyżynne, natomiast wschód wyróżnia się silnym wpływem formacji wulkanicznych.

Różnorodne są także gleby. Oficjalny opis obszaru wskazuje między innymi podłoża wulkaniczne, gliniasto-margliste, piaszczysto-wapienne, konglomeraty oraz gleby związane z formacjami osadowymi. Do tego dochodzą różnice wysokości, ekspozycji i odległości od morza.

Duża ilość światła i dobre przewietrzanie wielu stanowisk sprzyjają dojrzewaniu winogron. Jednocześnie wysoko położone winnice oraz wpływ morza mogą pomagać zachować świeżość. Dlatego dwa wina z tym samym oznaczeniem geograficznym mogą prezentować bardzo różny charakter.

Jak smakują wina z tego oznaczenia?

Nie istnieje jeden profil smakowy charakterystyczny dla wszystkich win. Zbyt szeroki jest zarówno obszar produkcji, jak i lista dozwolonych odmian. Białe wina mogą być lekkie i cytrusowe, ale także bardziej dojrzałe, ziołowe lub strukturalne. Catarratto często pokazuje świeżość, owoce cytrusowe, zioła oraz bardziej mineralny charakter.

Czerwone wina mogą z kolei oferować zarówno świeże czerwone owoce, jak i ciemniejszy, bardziej dojrzały profil. Syrah może wnosić śliwkę, pieprz i przyprawy, natomiast lokalne szczepy potrafią pokazywać charakterystyczne nuty ziół, owoców i śródziemnomorskiej roślinności.

Regulamin pozwala również na produkcję win frizzante, spumante, passito, win późnego zbioru oraz niektórych win wzmacnianych. Terre Siciliane IGP jest więc oznaczeniem obejmującym znacznie więcej niż klasyczne białe i czerwone wino spokojne.

IGP a DOC – jaka jest różnica?

IGP nie należy traktować jako synonimu gorszej jakości. Jest to przede wszystkim inny poziom regulacji pochodzenia. Apelacje DOC i DOCG mają zwykle bardziej precyzyjnie wyznaczony obszar oraz bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące odmian, plonów czy sposobu produkcji.

IGP daje producentowi więcej swobody. Może to być szczególnie ważne dla winiarzy, którzy chcą pracować z nietypowym kupażem, mniej oczywistym szczepem lub sposobem winifikacji niewpisującym się w zasady konkretnego DOC.

Dlatego w tej kategorii można znaleźć zarówno proste, codzienne wina, jak i bardzo ambitne projekty. Samo oznaczenie geograficzne informuje przede wszystkim o pochodzeniu i zgodności z regulaminem. Nie stanowi natomiast bezpośredniej oceny jakości konkretnej butelki.

Dla kogo Terre Siciliane IGP będzie dobrym wyborem?

Wina z tym oznaczeniem są dobrym kierunkiem dla osób, które chcą poznawać Sycylię poza najbardziej restrykcyjnymi apelacjami DOC. Pozwalają odkrywać lokalne szczepy, ale także porównywać je z odmianami międzynarodowymi uprawianymi w śródziemnomorskim klimacie.

Szczególnie interesujące mogą być wina z Catarratto, Carricante, Frappato czy Nerello Mascalese. Jednocześnie osoby preferujące bardziej znane odmiany znajdą tu między innymi Syrah, Cabernet Sauvignon, Merlot i Chardonnay.

Terre Siciliane IGP dobrze pokazuje różnorodność współczesnego sycylijskiego winiarstwa. Łączy chronione pochodzenie z dużą swobodą stylistyczną, dzięki czemu producenci mogą tworzyć wina, które oddają charakter konkretnego szczepu, miejsca i własnej filozofii produkcji.