header
sizer

Krótka historia klasyfikacji win francuskich 11 stycznia 2023

          Kiedy zagłębiamy się nieco bardziej w świat wina i zaczynamy, poznawać głębsze jego tajniki to nie sposób zetknąć się z tematem klasyfikacji jakościowej wina. Wiedza z tego zakresu jest bardzo przydatna i pomaga oddzielić ziarno od plew i bardziej świadomie kupować kolejne butelki ulubionego trunku. U podstaw stworzenia klasyfikacji jest chęć zapobieganiu fałszerstwom i ochrona producentów wina, którzy wkładają w produkcję sporo środków i zaangażowania. Oczywiście, ma to też pewne zalety dla klienta końcowego, czyli dla Nas. Gdy kupujemy butelkę wina możemy być pewniejsi co do jej pochodzenia, a co za tym idzie co do jej jakości. Samo zagadnienie sklasyfikowania wina na pierwszy rzut oka wydaje się nieco skomplikowane. Pomimo ogólnych europejskich regulacji i nazewnictwa, to każdy większy winiarski kraj posiada swoje własne oznaczenia. We Włoszech mamy między innymi DOCDOCG, w Niemczech Kabinett, Auslese czy Spatlese, a we Francji na przykład Vin de pays, AOP lub IGP.

 

          Dzisiejszym wpisem chciałbym zapoczątkować serię artykułów przybliżających systemy klasyfikacji używanych przez największych europejskich producentów wina. Przy czym dzisiejszy wpis będzie traktował o historii powstania pierwszych regulacji.

 

          A skoro mowa o początkach to musimy naszą podróż rozpocząć od winiarstwa francuskiego.

 

          Dlaczego akurat francuskiego? Ponieważ to właśnie ten kraj jako pierwszy poczynił pierwsze próby sklasyfikowania produkowanego wina, a następnie w roku 1855 de facto stworzył pierwszą ich klasyfikację. Ale o tym wydarzeniu jeszcze za moment.

 

          W zasadzie rola Francji w tym całym przedsięwzięciu to nic dziwnego, ponieważ to właśnie w tym kraju sztuka, jaką bez wątpienia jest winiarstwo, jest pielęgnowana od setek lat. Jeszcze za czasów plemion barbarzyńskich uprawiano tu winorośle, które następnie w pieczę wzięli znani z zamiłowania do wina Rzymianie. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego winiarstwo mocno podupadło. Z otchłani zapomnienia uratowali je mnisi, którzy ciężko pracowali każdego dnia, aby przywrócić mu dawny blask.

 

 

           Koniec końców, wysiłki braciszków zakonnych nie poszły na marne i francuskie tradycje winiarskie są do dziś podziwiane na całym świecie, a trunki z Bordeaux, Burgundii czy Szampanii często kosztują krocie i oferują naszym zmysłom prawdziwą ucztę.

 

           Wracając jednak do tematu samej klasyfikacji. Pierwsze wzmianki o próbach klasyfikacji wina na terenie Francji pochodzą z 1647. Niedawno odkryte w bordoskich archiwach dokumenty opisują uporządkowanie win na podstawie ceny, która w tamtych latach bardzo mocno odzwierciedlała jakość trunku.

 

           Bardziej znaną klasyfikacją jest ta do niedawna uważana za pierwszą, ze wspomnianego już 1855 roku. Wtedy to cesarz Napoleon III postanowił zorganizować światową wystawę wina w Paryżu. Jego życzeniem było, aby wskazać, które bordoskie winnice są najlepsze. Obowiązek ten spadł na najbardziej zaznajomionych z rynkiem – na handlarzy winem z Syndicate of Courtiers. Stworzyli oni pierwszą klasyfikację win, która jednak brała pod uwagę wina prawie wyłącznie z Medoc, z jednym wyjątkiem – z Château Haut-Brion z Graves. Na liście było 58 château, które podzielono na 5 klas – od premier cru, po cinquième cru. Lista ta do dzisiaj wzbudza kontrowersje, ale uznana została już za kanoniczną. Padł nawet pomysł wpisania jej na listę dziedzictwa światowego UNESCO.

 

          Dzisiejszy kształt oznaczeń zawdzięczamy systemowi, którego początki sięgają roku 1926. Wtedy to za sprawą winiarzy z apelacji Châteauneuf-du-Pape i bohatera wojennego barona Le Roy dochodzi do uchwalenia w sądzie pierwszych regulacji dotyczących produkcji wina, które to musiało spełnić, aby na etykiecie mogła pojawić się nazwa wspomnianej już apelacji. Było to podyktowane coraz częstszymi próbami fałszowania win i próbą ochrony producentów, ale postulatem było także zadbanie o klienta, aby ten miał pewność pochodzenia i jakości kupowanego wina. Wysiłki barona i winiarzy przetarły szlaki dla klasyfikacji jakości uchwalonej później oficjalnie w 1935 roku. Dotyczyła ona całego kraju, a pieczę nad nią trzymał utworzony L'Institut national de l'origine et de la qualité– INAO.

 

          Dzisiaj, we Francji funkcjonuje kolejny już raz zmodyfikowany system z 1935 roku. Ponieważ ostatnie zmiany miały miejsce dosyć niedawno, to warto rozbić klasyfikację na starą i nową. Więcej na ten temat już w następnym wpisie.