Riesling 17 kwietnia 2022

Riesling – co to za wino?

Riesling to jeden z najstarszych szczepów używanych do produkcji białego wina. Jego charakterystyczny aromat, silna ekspresja terroir, na którym jest uprawiany czy znaczny potencjał dojrzewania (nawet kilkadziesiąt lat!) czynią go niekwestionowanym królem białych odmian.

Jest też winem, które przy stosunkowo niewielkiej cenie, zapewnia bardzo wysoką jakość – już za ok. 150 złotych możemy kupić butelkę wyśmienitego Rieslinga z ogromnym potencjałem dojrzewania. W sam raz do schowania w piwnicy i oczekiwania na sprzyjającą okazję :)

Z gron Rieslinga produkuje się wyśmienite wina deserowe – słodkie lub bardzo słodkie, ale także wina wytrawne i półwytrawne. Sama winorośl woli chłodniejsze klimaty (ale słoneczne) i cechuje się sporą odpornością na mróz, a samego wina zazwyczaj się nie beczkuje (chociaż niektórzy winiarze z Nowego Świata eksperymentują i z tą formą ekspresji).

Jak wymawiamy Riesling?

Słowo Riesling wymawiamy Rizling.

Historia nazwy Riesling

Chociaż brak jasnej etymologii słowa Riesling, to pewne teorie twierdzą, że słowo ries pochodzi od słowa ruoz – oznaczającego sadzę. Miało się to odnosić do czarnych plamek widocznych na gronach. Przyrostek ling oznacza posiadanie jakiejś cechy. W wolnym tłumaczeniu wychodzi nam ‘posiadający sadzę’.

Pierwsza udokumentowana wzmianka wariantu słowa Riesling – Riesslingen, pochodzi z 1435 roku. Została odnotowana na rachunku za sadzonki winorośli o tej nazwie, podczas inwentarzu magazynu grafa Jana VI Katzenelnbogen:

22 ß umb seczreben Rießlingen in die wingarten (22 szylingi za sadzonki Rieslingen)

Dzisiejsza nazwa Riesling po raz pierwszy została użyta przez botanika Hieronima Bocha w 1552 roku w swoim dziele Kreutterbuch (Zielnik).

Pochodzenia Rieslinga

Powszechnie za kolebkę Rieslinga uważa się tereny blisko rzeki Ren, a konkretniej region Rheingau i Dolinę Środkowego Renu. Ostatnie badania DNA wskazują jako jego przodków szczep gouais blanc i dziką winorośl spokrewnioną ze szczepem savignin blanc (nie mylić z Sauvignon Blanc!).

Dzisiejszą popularność szczepu na tych ziemiach możemy zawdzięczać kilku zdarzeniom z przeszłości, z których co najmniej dwa są kluczowe:

Pierwszą jest odkupienie przez opactwo Fulda w 1716 roku podupadłego klasztoru benedyktynów w Johannisbergu. Na miejscu ruszyły prace mające przywrócenie go do dawnej świetności – między innymi rozpoczęto budowę pięknego pałacu (schloss), który stoi tam do dziś. Oprócz niego rozpoczęto nasadzanie winorośli, a konkretniej Rieslinga. Niecałe 30 lat później w 1744 roku, książę biskup Christoph von Hutten nakazał zastąpienie wszystkich winorośli Elbling Riesligami.

Przypieczętowaniem losu Rieslinga jako głównego i najszlachetniejszego szczepu Niemiec, była decyzja Klemensa Wacława Wettyna – księcia saskiego i biskupa Trewiru. Wydał on dekret o usunięciu wszystkich pomniejszych szczepów winorośli i zastąpieniu ich odmianami szlachetnymi, czyli de facto Rieslingiem.

Następnie w XIX w. sława i uznanie win z tego szczepu było już tak duże, że na kartach menu w wielu wykwintnych restauracjach, Rieslingi były wyżej niż najlepsze wina bordoskie.

W 1845 sama władczyni Anglii – królowa Wiktoria, podczas swojej wizyty w Rheingau, zakochała się w Rieslingu, nazywając go Hock (od Hochheim – jednego z miejsc, gdzie uprawiany był Riesling)

Szlachetna pleśń – botrytis cinerea

Udziałem Rieslinga jest też teoria głoszona przez Schloss w Johannisburgu, jakoby to oni stali za odkryciem wina z późnego zbioru. Wiąże się z tym ciekawa anegdota, według której powstanie tego wina to splot przypadkowych zdarzeń:

Jak co roku, winiarze z Johannisburga czekali na znak od właściciela posiadłości – księcia biskupa Heinricha von Bibra, pozwalający im rozpoczęcie zbiorów.

Niestety, posłaniec niosący stosowne polecenie został napadnięty i okradziony. W wyniku tego zdarzenia, zbiory zostały opóźnione 3 tygodnie, co spowodowało wystąpienie ów pleśni – botrytis cinerea. Plony jako zmarnowane zostały oddane wieśniakom, którzy wyprodukowali z nich zaskakująco dobre wino, które ani trochę nie straciło na jakości – a wręcz przeciwnie, zyskało.

Gdzie uprawiany jest Riesling?

W czasach współczesnych największy areał upraw Rieslinga posiadają Niemcy w dolinie Renu – około 25 000ha. Wina wytwarzane na tym terenie różnią się stylami:

• Bardzo słodkie:

Trockenbeerenauslese, Beerenauslese – bardzo słodkie wina, do wytworzenia używane są grona ze szlachetną pleśnią.

• Półsłodkie:

Auslese, Spätlese (też wytrawne i półwytrawne) – selekcja dojrzałych gron z późnego zbioru.

• Półwytrawne:

Kabinett - Halbtrocken, Feinherb – grona ze zwykłego zbioru.

• Wytrawne:

Trocken – wytrawne wina z gron ze zbioru zwykłego lub późnego.

Warto też wspomnieć o słodkim winie ze zmrożonych gron – Eiswein.

Drugie największe uprawy Rieslinga spotkamy w USA – są to głównie stany: Kalifornia, Oregon, Nowy Jork, Waszyngton czy Michigan.

Tamtejsze doskonałe Rieslingi nazywano Johannisburg Rieslingami – po to, aby podkreślić ich niemieckie pochodzenie. Do Nowego Świata szczep przywieźli niemieccy osadnicy w XIX w.

Produkowane są zarówno słodkie, jak i wytrawne wina.

Kolejnym ważnym ośrodkiem jest francuska Alzacja.

Odmiana jest tam uprawiana od XV w. na terenie górnego Renu.

Francuski Riesling jest zupełnie inny niż jego niemiecki odpowiednik. Różni się smakiem i aromatem, na co też wpływ ma zupełnie odmienny terroir.

W Australii do lat 80 XX wieku Riesling był dominującą odmianą. Niedawno, pierwszeństwo stracił na rzecz Chardonnay i Sauvignon Blanc.

Na Antypody trafił za sprawą niemieckich osadników. Główne jego uprawy to Clare Valley (w tym Polish Hill), Eden Valley, Victoria czy Mudgee.

Oprócz wyżej wymienionych Riesling uprawiany jest również w RPA, Nowej Zelandii, Austrii czy Polsce.

Jak smakuje Riesling?

Dzięki wysokiej ekspresji terroir smak Rieslinga jest bardzo trudny do ubrania w sztywne ramy. Jego podstawową własnością jest na pewno duża kwasowość.

Można też przyjąć, że w chłodniejszych regionach, powita nas smakiem limonki, zielonego jabłka, cytrusów czy brzoskwini. W cieplejszym klimacie poczujemy aromat pomarańczy, nektarynek czy truskawki.

Smak benzyny w winie – o co chodzi?

W dojrzałych winach często, ale nie zawsze pojawia się nuta benzyny. Przez wielu uważane jest to za defekt (kto by chciał pić benzynę?), ale jest także wielu koneserów poszukujących win z tym właśnie aromatem.

Za benzynowy aromat odpowiada związek 1,1,6-trimetylo-1,2-dihydronaftalen (TDN) powstający podczas dojrzewania wina.

Do czego podawać Rieslinga?

Szeroka rozpiętość stylów powoduje, że Riesling sprawdzi się w przypadku wielu różnorodnych potraw.

Wytrawne odmiany doskonale połączą się z daniami z owoców morza czy drobiu.

Słodsze warianty sprawdzą się jako kompan dań kuchni azjatyckiej, gdzie dominują mocne korzenne przyprawy z dodatkiem pikantności.

Bardzo słodkie wina pasują jak ulał do ciast i deserów.

Gdzie kupić dobrego Rieslinga?

Jak wspomniałem na początku w przypadku Rieslinga, wyjątkowa jest relacja jakość-cena. Możemy kupić doskonałe wina w rozsądnych pieniądzach.

Takim winem z pewnością będzie wytrawne wino Andrzeja Greszty - Riesling Spätlese trocken Steffensberg z winnicy umiejscowionej w malowniczej dolinie Mozeli, a prowadzonej przez Polaka — Andrzeja Gresztę.

Ciekawym doświadczeniem będzie również wino musujące ze szczepu Riesling z winnicy Andrzeja Greszty - Riesling Sekt Brut

Jeśli macie chęć spróbować Rieslinga z Nowego świata to zachęcam was do podarowania szansy Beauty in Chaos Riesling z najstarszej winnicy w stanie Waszyngton — Chateau Ste. Michelle.

Ode mnie to na dzisiaj wszystko. Szerokie spektrum smaków Rieslinga zachęca do próbowania i znalezienia swojego ulubionego stylu i smaków i do tej przygody serdecznie Was zachęcam. Do zobaczenia!